Τα τελευταία χρόνια το Baby-Led Weaning (BLW) έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές στους γονείς που ξεκινούν την εισαγωγή στερεών τροφών στο βρέφος τους. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρουσιάζεται συχνά ως η «ιδανική» μέθοδος σίτισης, όμως τι υποστηρίζει η επιστημονική βιβλιογραφία;
Ως λογοθεραπεύτρια, είναι σημαντικό να ενημερώνουμε τους γονείς με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και όχι τις τάσεις του διαδικτύου. Η σωστή ενημέρωση βοηθά τις οικογένειες να λάβουν ασφαλείς αποφάσεις, προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε παιδιού.
Τι είναι το Baby-Led Weaning;
Το Baby-Led Weaning (BLW) είναι μια μέθοδος εισαγωγής στερεών τροφών κατά την οποία το βρέφος αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στη διαδικασία της σίτισης. Αντί να τρέφεται αποκλειστικά με πολτοποιημένες τροφές από κουτάλι, του προσφέρονται μαλακά τρόφιμα σε κατάλληλο μέγεθος ώστε να μπορεί να τα πιάσει μόνο του και να τα φέρει στο στόμα.
Βασική αρχή της μεθόδου είναι ότι το παιδί αποφασίζει:
- ποια τροφή θα δοκιμάσει,
- πόση ποσότητα θα καταναλώσει,
- με ποιον ρυθμό θα φάει.
Οι γονείς έχουν την ευθύνη να προσφέρουν ασφαλείς και θρεπτικές τροφές και να επιβλέπουν συνεχώς το γεύμα.
Πότε μπορεί να ξεκινήσει;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) και την American Academy of Pediatrics (AAP), η εισαγωγή συμπληρωματικών τροφών συνιστάται περίπου στους 6 μήνες, όταν το βρέφος παρουσιάζει αναπτυξιακή ετοιμότητα.
Το παιδί θα πρέπει να μπορεί:
✔ να κάθεται με ελάχιστη υποστήριξη,
✔ να διατηρεί σταθερά το κεφάλι και τον κορμό,
✔ να πιάνει αντικείμενα και να τα μεταφέρει στο στόμα,
✔ να έχει μειωθεί το αντανακλαστικό εξώθησης της γλώσσας,
✔ να δείχνει ενδιαφέρον για το οικογενειακό γεύμα.
Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο. Η αναπτυξιακή ετοιμότητα είναι σημαντικότερη.
Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες;
Τα τελευταία χρόνια έχουν δημοσιευθεί αρκετές έρευνες σχετικά με το BLW.
Πιθανά οφέλη
Οι μέχρι σήμερα μελέτες δείχνουν ότι το BLW μπορεί να:
- ενισχύσει την αυτορρύθμιση της όρεξης,
- αυξήσει τη συμμετοχή του παιδιού στο οικογενειακό γεύμα,
- προάγει την ανεξαρτησία,
- ενισχύσει την ανάπτυξη δεξιοτήτων σύλληψης και συντονισμού χεριού-στόματος,
- προσφέρει μεγαλύτερη έκθεση σε διαφορετικές υφές τροφών.
Ωστόσο, αρκετές από τις διαθέσιμες μελέτες παρουσιάζουν μεθοδολογικούς περιορισμούς. Για τον λόγο αυτό οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμη να υποστηρίξουν ότι το BLW υπερτερεί σαφώς της παραδοσιακής σίτισης.
Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πνιγμού;
Αυτό είναι ίσως το συχνότερο ερώτημα των γονέων.
Η σύγχρονη βιβλιογραφία δείχνει ότι όταν το BLW εφαρμόζεται σωστά και το παιδί είναι αναπτυξιακά έτοιμο, ο κίνδυνος πνιγμού δεν φαίνεται να είναι μεγαλύτερος σε σύγκριση με την παραδοσιακή σίτιση.
Αυτό όμως ισχύει μόνο όταν:
- προσφέρονται ασφαλείς τροφές,
- αποφεύγονται τρόφιμα υψηλού κινδύνου,
- το παιδί κάθεται σε σωστή θέση,
- υπάρχει συνεχής επίβλεψη από ενήλικα.
Δεν πρέπει να συγχέουμε τον πνιγμό με το αντανακλαστικό gag reflex. Το gag αποτελεί φυσιολογικό προστατευτικό μηχανισμό που βοηθά το βρέφος να μάθει να διαχειρίζεται την τροφή και δεν σημαίνει ότι πνίγεται.
Ποιες τροφές πρέπει να αποφεύγονται;
Η American Academy of Pediatrics συστήνει να αποφεύγονται:
- ολόκληροι ξηροί καρποί,
- ποπ κορν,
- ολόκληρα σταφύλια,
- λουκάνικα σε ροδέλες,
- σκληρές καραμέλες,
- ωμά κομμάτια μήλου ή καρότου,
- μεγάλες κουταλιές φυστικοβούτυρου.
Οι τροφές αυτές αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για πνιγμονή, ανεξάρτητα από τη μέθοδο σίτισης.
Ο ρόλος του λογοθεραπευτή
Ο λογοθεραπευτής μπορεί να αξιολογήσει αν ένα βρέφος διαθέτει τις απαραίτητες στοματοκινητικές δεξιότητες για την ασφαλή μετάβαση στις στερεές τροφές.
Η αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν υπάρχουν:
- πρόωρος τοκετός,
- νευροαναπτυξιακές διαταραχές,
- δυσκολίες κατάποσης,
- ιστορικό πνιγμονών,
- καθυστέρηση στην ανάπτυξη μάσησης,
- έντονη επιλεκτικότητα στη σίτιση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εφαρμογή του BLW θα πρέπει να εξατομικεύεται και να γίνεται υπό την καθοδήγηση των κατάλληλων επαγγελματιών υγείας.
Συμπέρασμα
Το Baby-Led Weaning αποτελεί μία σύγχρονη προσέγγιση στην εισαγωγή στερεών τροφών, η οποία μπορεί να προσφέρει σημαντικά αναπτυξιακά και λειτουργικά οφέλη όταν εφαρμόζεται σωστά. Ωστόσο, δεν αποτελεί τη μοναδική ενδεδειγμένη μέθοδο σίτισης ούτε είναι κατάλληλο για όλα τα βρέφη.
Η επιλογή του τρόπου εισαγωγής των στερεών τροφών θα πρέπει να βασίζεται στην αναπτυξιακή ετοιμότητα του παιδιού, στις ανάγκες της οικογένειας και στις συστάσεις των επαγγελματιών υγείας.
Βιβλιογραφία
Brown A, Jones SW. Row over Baby-Led Weaning: Scientific Evidence and Practical Considerations. Nutrition Bulletin.
Rapley G, Murkett T. Baby-Led Weaning.World Health Organization. Infant and Young Child Feeding Guidelines.
American Academy of Pediatrics. Starting Solid Foods.American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Pediatric Feeding and Swallowing.
ESPGHAN Committee on Nutrition. Complementary Feeding: A Position Paper.