«Το παιδί μου επαναλαμβάνει λέξεις όταν μιλά.»
«Κολλάει στην αρχή της λέξης.»
«Να περιμένω ή χρειάζεται αξιολόγηση;»
Πολλά παιδιά, ιδιαίτερα μεταξύ των 2 και 5 ετών, παρουσιάζουν περιόδους κατά τις οποίες η ομιλία τους δεν είναι απόλυτα ομαλή. Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για φυσιολογικές δυσκολίες στη ροή της ομιλίας που εμφανίζονται καθώς αναπτύσσεται ο λόγος.
Ωστόσο, όταν οι δυσκολίες επιμένουν, αυξάνονται ή συνοδεύονται από ένταση και προσπάθεια κατά την ομιλία, είναι σημαντικό να πραγματοποιείται λογοθεραπευτική αξιολόγηση.
Τι είναι ο τραυλισμός;
Ο τραυλισμός είναι μια διαταραχή της ροής της ομιλίας.
Μπορεί να περιλαμβάνει:
- επαναλήψεις ήχων ή συλλαβών,
- επιμηκύνσεις ήχων,
- μπλοκαρίσματα (στιγμές όπου το παιδί φαίνεται να προσπαθεί να μιλήσει αλλά δεν βγαίνει ήχος).
Η εικόνα μπορεί να διαφέρει σημαντικά από παιδί σε παιδί και ακόμη και από ημέρα σε ημέρα.
Γιατί εμφανίζεται;
Η σύγχρονη επιστημονική γνώση δείχνει ότι ο τραυλισμός είναι νευροαναπτυξιακής φύσης και δεν προκαλείται από έναν μόνο παράγοντα.
Η εμφάνισή του φαίνεται να σχετίζεται με την αλληλεπίδραση:
- γενετικών παραγόντων,
- νευρολογικών μηχανισμών,
- γλωσσικής ανάπτυξης,
- και περιβαλλοντικών επιρροών.
Οι γονείς δεν προκαλούν τον τραυλισμό με τον τρόπο που μεγαλώνουν το παιδί τους.
Πώς μπορεί να εκδηλωθεί;
Ένα παιδί μπορεί να:
- επαναλαμβάνει ήχους ή συλλαβές («π-π-παιδί»),
- επιμηκύνει έναν ήχο («σσσσσπίτι»),
- κάνει παύσεις ή μπλοκαρίσματα,
- δείχνει προσπάθεια ή ένταση όταν προσπαθεί να μιλήσει,
- αποφεύγει ορισμένες λέξεις ή καταστάσεις επικοινωνίας.
Δεν εμφανίζουν όλα τα παιδιά όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά.
Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;
Συνιστάται λογοθεραπευτική αξιολόγηση όταν:
- οι δυσκολίες στη ροή της ομιλίας επιμένουν για αρκετούς μήνες,
- αυξάνονται σε συχνότητα ή ένταση,
- το παιδί δείχνει να δυσκολεύεται ή να απογοητεύεται όταν μιλά,
- υπάρχουν οικογενειακό ιστορικό τραυλισμού,
- οι γονείς ανησυχούν για την επικοινωνία του παιδιού.
Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα χρειαστεί θεραπεία, αλλά βοηθά στον σχεδιασμό της κατάλληλης παρακολούθησης ή παρέμβασης.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς;
Οι επιστημονικές οδηγίες προτείνουν:
- να ακούνε το παιδί με υπομονή,
- να μην ολοκληρώνουν τις λέξεις ή τις προτάσεις του,
- να αποφεύγουν εκφράσεις όπως «μίλα πιο αργά» ή «ηρεμία»,
- να διατηρούν ένα ήρεμο και υποστηρικτικό περιβάλλον επικοινωνίας.
Η ποιότητα της επικοινωνίας είναι σημαντικότερη από την ταχύτητα της ομιλίας.
Ο ρόλος του λογοθεραπευτή
Ο λογοθεραπευτής αξιολογεί:
- τη μορφή και τη συχνότητα των δυσκολιών,
- την επίδρασή τους στην καθημερινότητα,
- την ηλικία του παιδιού,
- τους παράγοντες κινδύνου για επιμονή του τραυλισμού.
Με βάση αυτά τα στοιχεία προτείνει παρακολούθηση ή εξατομικευμένη παρέμβαση.
Χρήσιμες συμβουλές για γονείς
- Αφήστε το παιδί να ολοκληρώνει αυτό που θέλει να πει, χωρίς να το διακόπτετε.
- Κοιτάξτε το στα μάτια και δείξτε ότι σας ενδιαφέρει το μήνυμα, όχι ο τρόπος που το λέει.
- Δημιουργήστε καθημερινά στιγμές ήρεμης επικοινωνίας χωρίς βιασύνη.
- Αν οι δυσκολίες επιμένουν ή σας ανησυχούν, αναζητήστε λογοθεραπευτική αξιολόγηση.
Συμπέρασμα
Ο τραυλισμός στην παιδική ηλικία είναι μια σύνθετη διαταραχή της ροής της ομιλίας και δεν οφείλεται σε λάθη των γονέων ή του παιδιού. Η έγκαιρη αξιολόγηση βοηθά στην κατανόηση των αναγκών κάθε παιδιού και στον σχεδιασμό της κατάλληλης υποστήριξης, όταν αυτή χρειάζεται.
Βιβλιογραφία
American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Fluency Disorders – Practice Portal.
Guitar, B. (2019). Stuttering: An Integrated Approach to Its Nature and Treatment.
Yaruss, J. S., & Reardon-Reeves, N. (2017). Early Childhood Stuttering Therapy.
International Fluency Association (IFA). Clinical recommendations.