«Μιλάμε ελληνικά στο σπίτι και αγγλικά στον παιδικό σταθμό. Μήπως αυτό μπερδεύει το παιδί;»
«Μας είπαν να μιλάμε μόνο μία γλώσσα μέχρι να μάθει να μιλά.»
Αυτές είναι από τις πιο συχνές απορίες που εκφράζουν οι γονείς δίγλωσσων παιδιών.
Η σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία είναι σαφής: η έκθεση σε δύο γλώσσες δεν προκαλεί από μόνη της καθυστέρηση λόγου ή γλωσσική διαταραχή.
Τι σημαίνει διγλωσσία;
Δίγλωσσο θεωρείται ένα παιδί που εκτίθεται συστηματικά σε δύο γλώσσες από μικρή ηλικία ή που αναπτύσσει και χρησιμοποιεί δύο γλώσσες στην καθημερινότητά του.
Είναι φυσιολογικό να ανακατεύει τις δύο γλώσσες;
Ναι.
Η εναλλαγή λέξεων ή φράσεων από διαφορετικές γλώσσες (code-switching) αποτελεί φυσιολογικό φαινόμενο στη δίγλωσση ανάπτυξη και δεν σημαίνει ότι το παιδί είναι μπερδεμένο.
Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να πει:
«Θέλω more νερό.»
Αυτό είναι αναμενόμενο όταν αναπτύσσει ταυτόχρονα δύο γλωσσικά συστήματα.
Η έκθεση στις δύο γλώσσες δεν χρειάζεται να είναι απόλυτα ισόποση. Πολλά παιδιά χρησιμοποιούν τη μία γλώσσα περισσότερο στο σπίτι και την άλλη στο σχολείο ή στην κοινότητα.
Η διγλωσσία προκαλεί καθυστέρηση λόγου;
Όχι.
Ένα παιδί που παρουσιάζει γλωσσική δυσκολία θα την παρουσιάζει είτε μεγαλώνει με μία είτε με δύο γλώσσες.
Η διγλωσσία δεν αποτελεί αιτία γλωσσικής διαταραχής.
Πώς αξιολογείται ένα δίγλωσσο παιδί;
Η αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη:
- το ιστορικό έκθεσης στις δύο γλώσσες,
- τη χρήση κάθε γλώσσας στην καθημερινότητα,
- τη συνολική γλωσσική ανάπτυξη,
- το πολιτισμικό και οικογενειακό περιβάλλον.
Η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην απόδοση του παιδιού στη μία γλώσσα.
Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;
Η αξιολόγηση συνιστάται όταν οι δυσκολίες εμφανίζονται και στις δύο γλώσσες ή όταν υπάρχουν ανησυχίες για την επικοινωνία, την κατανόηση ή την έκφραση του παιδιού.
Η έγκαιρη αξιολόγηση βοηθά να διακριθεί αν πρόκειται για φυσιολογική δίγλωσση ανάπτυξη ή για κάποια γλωσσική δυσκολία που χρειάζεται υποστήριξη.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς;
Οι ειδικοί προτείνουν:
- να χρησιμοποιούν τη γλώσσα στην οποία αισθάνονται πιο άνετα,
- να μιλούν φυσικά και πλούσια στο παιδί,
- να διαβάζουν βιβλία και στις δύο γλώσσες, όταν είναι δυνατόν,
- να ενθαρρύνουν την επικοινωνία χωρίς να πιέζουν το παιδί να μεταφράζει συνεχώς.
Η ποιότητα της γλωσσικής αλληλεπίδρασης είναι σημαντικότερη από την επιλογή της μίας ή της άλλης γλώσσας.
Ο ρόλος του λογοθεραπευτή
Ο λογοθεραπευτής αξιολογεί τη γλωσσική ανάπτυξη λαμβάνοντας υπόψη το δίγλωσσο περιβάλλον του παιδιού.
Στόχος είναι να διακρίνει τις φυσιολογικές διαφορές που σχετίζονται με τη διγλωσσία από πιθανές γλωσσικές διαταραχές και να καθοδηγήσει την οικογένεια με βάση επιστημονικά δεδομένα.
Χρήσιμες συμβουλές για γονείς
- Μιλήστε στο παιδί στη γλώσσα που χρησιμοποιείτε πιο φυσικά.
- Διαβάστε βιβλία, τραγουδήστε και παίξτε παιχνίδια και στις δύο γλώσσες, όταν είναι δυνατόν.
- Μην ανησυχείτε αν το παιδί ανακατεύει τις γλώσσες· αυτό είναι φυσιολογικό.
- Αν έχετε ανησυχίες για την ανάπτυξη της επικοινωνίας του, ζητήστε αξιολόγηση από λογοθεραπευτή με εμπειρία στη δίγλωσση ανάπτυξη.
Συμπέρασμα
Η διγλωσσία αποτελεί μια φυσιολογική μορφή γλωσσικής ανάπτυξης και δεν προκαλεί από μόνη της καθυστέρηση λόγου ή γλωσσική διαταραχή. Η σωστή ενημέρωση βοηθά τους γονείς να υποστηρίξουν το παιδί τους χωρίς περιττές ανησυχίες και να αναζητήσουν έγκαιρα αξιολόγηση όταν υπάρχουν πραγματικές δυσκολίες.
Βιβλιογραφία
American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Multilingual Service Delivery – Practice Portal.
American Academy of Pediatrics (AAP). Language Development in Bilingual Children.
Paradis, J., Genesee, F., & Crago, M. (2021). Dual Language Development and Disorders.
Peña, E. D., Bedore, L. M., & Kester, E. S. (2016). Assessment of Bilingual Children for Identification of Language Impairment.