«Το παιδί μου άργησε να μιλήσει. Σημαίνει ότι έχει DLD;»
«Ο παιδίατρος είπε ότι έχει καθυστέρηση λόγου. Είναι διάγνωση;»
Πρόκειται για δύο όρους που χρησιμοποιούνται συχνά στην καθημερινή συζήτηση, όμως δεν σημαίνουν το ίδιο.
Η κατανόηση της διαφοράς βοηθά τους γονείς να ενημερώνονται σωστά και να αποφεύγουν παρερμηνείες.
Τι είναι η καθυστέρηση λόγου;
Η καθυστέρηση λόγου περιγράφει μια κατάσταση κατά την οποία η ανάπτυξη της γλώσσας εξελίσσεται πιο αργά από αυτό που αναμένεται για την ηλικία του παιδιού.
Ο όρος δεν αποτελεί διάγνωση. Περιγράφει απλώς ότι οι γλωσσικές δεξιότητες αναπτύσσονται με πιο αργό ρυθμό.
Η καθυστέρηση μπορεί να είναι παροδική ή να αποτελεί την πρώτη εκδήλωση μιας ευρύτερης αναπτυξιακής δυσκολίας. Για αυτόν τον λόγο χρειάζεται αξιολόγηση και παρακολούθηση.
Τι είναι η Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (DLD);
Η Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (Developmental Language Disorder – DLD) είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει την κατανόηση ή/και την έκφραση της γλώσσας και έχει σημαντική επίδραση στην καθημερινή λειτουργικότητα του παιδιού.
Τα παιδιά με DLD μπορεί να δυσκολεύονται:
- να κατανοήσουν σύνθετες οδηγίες,
- να μάθουν νέες λέξεις,
- να σχηματίσουν σωστές προτάσεις,
- να αφηγηθούν γεγονότα,
- να συμμετέχουν αποτελεσματικά σε συζητήσεις με συνομηλίκους.
Η DLD δεν εξηγείται από απώλεια ακοής, νοητική αναπηρία ή άλλη γνωστή βιοϊατρική κατάσταση.
Ποιες είναι οι βασικές διαφορές;
| Καθυστέρηση λόγου | Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (DLD) |
|---|---|
| Περιγραφή της αναπτυξιακής εικόνας | Κλινική διάγνωση |
| Δεν εξηγεί την αιτία | Περιγράφει συγκεκριμένη νευροαναπτυξιακή διαταραχή |
| Μπορεί να είναι παροδική | Συνήθως επιμένει χωρίς κατάλληλη υποστήριξη |
| Απαιτεί παρακολούθηση και αξιολόγηση | Απαιτεί ολοκληρωμένη αξιολόγηση και εξατομικευμένη παρέμβαση |
Πώς γίνεται η διάγνωση της DLD;
Η διάγνωση βασίζεται σε ολοκληρωμένη αξιολόγηση και όχι σε ένα μόνο τεστ ή σε μία επίσκεψη.
Ο λογοθεραπευτής αξιολογεί:
- την κατανόηση του προφορικού λόγου,
- την εκφραστική γλώσσα,
- το λεξιλόγιο,
- τη γραμματική,
- την αφήγηση,
- την πραγματολογία (χρήση της γλώσσας στην επικοινωνία),
- τη λειτουργικότητα των γλωσσικών δεξιοτήτων στην καθημερινότητα.
Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει συνεργασία με παιδίατρο, αναπτυξιολόγο, ψυχολόγο ή άλλους επαγγελματίες, ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού.
Μπορεί ένα παιδί με καθυστέρηση λόγου να μην έχει DLD;
Ναι.
Ορισμένα παιδιά παρουσιάζουν καθυστέρηση στον λόγο, αλλά στη συνέχεια αναπτύσσουν τις γλωσσικές τους δεξιότητες χωρίς να πληρούν τα κριτήρια για DLD.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αποφεύγονται τα βιαστικά συμπεράσματα και να πραγματοποιείται τακτική επανεκτίμηση όταν χρειάζεται.
Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;
Η αξιολόγηση συνιστάται όταν:
- το παιδί παρουσιάζει επίμονες δυσκολίες στην κατανόηση ή στην έκφραση του λόγου,
- δυσκολεύεται να επικοινωνήσει αποτελεσματικά στην καθημερινότητά του,
- οι γλωσσικές δυσκολίες επηρεάζουν τη συμμετοχή του στο παιχνίδι ή στο σχολείο,
- υπάρχουν ανησυχίες από τους γονείς, τον παιδίατρο ή τους εκπαιδευτικούς.
Ο ρόλος του λογοθεραπευτή
Ο λογοθεραπευτής αξιολογεί τις γλωσσικές δεξιότητες του παιδιού, εντοπίζει τα δυνατά του σημεία και τις δυσκολίες του και σχεδιάζει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης όταν αυτό είναι απαραίτητο.
Η συνεργασία με την οικογένεια και το σχολικό περιβάλλον αποτελεί σημαντικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας.
Συμπέρασμα
Η καθυστέρηση λόγου και η Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή δεν είναι ταυτόσημες έννοιες. Η πρώτη περιγράφει μια αναπτυξιακή εικόνα, ενώ η δεύτερη αποτελεί συγκεκριμένη νευροαναπτυξιακή διαταραχή.
Η σωστή αξιολόγηση επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση των αναγκών του παιδιού και τη λήψη κατάλληλων αποφάσεων για την υποστήριξή του.
Βιβλιογραφία
Bishop, D. V. M., Snowling, M. J., Thompson, P. A., & Greenhalgh, T. (2017). CATALISE: A multinational and multidisciplinary Delphi consensus study of problems with language development: Phase 2. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 58(10), 1068–1080.
American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Spoken Language Disorders – Practice Portal.
Norbury, C. F., et al. (2016). The impact of Developmental Language Disorder on children’s everyday lives.
Paul, R., & Norbury, C. F. (2012). Language Disorders from Infancy through Adolescence.